Cholesterol en hartgezondheid: wat zeggen je waarden nu écht?
We zijn er zo aan gewend: je krijgt je bloeduitslag, ziet het totaal cholesterol en denkt meteen aan je risico op hart- en vaatziekten. Maar hier komt de eerste reality check:
Het totale cholesterol zegt op zichzelf… helemaal niets.
Of het nu hoger of lager is dan voorheen, zonder de rest van de cijfers kun je er weinig mee.
Wil je echt weten hoe het zit? Vraag dan altijd naar je HDL, LDL én triglyceriden. En als het kan, leg ze naast eerdere metingen, zodat je het verloop kunt zien. Pas dan kun je iets zeggen over je risico.
Triglyceriden
Triglyceriden zijn een soort vet in je bloed. Hoge waarden zie je vaak bij mensen die veel suikers en koolhydraten eten. Ze kunnen iets zeggen over ontstekingen in je lijf. Lager is meestal beter, maar ook hier geldt: op zichzelf zegt het niet alles.
🔍 Bij koolhydraatarm of keto eten dalen triglyceriden vaak flink in de eerste maanden. Een goed teken!
HDL – het ‘goede cholesterol’
HDL helpt je lichaam om overtollig cholesterol op te ruimen. Hogere waarden zijn vaak gunstig, maar de waarde op zichzelf zegt weinig. Onderzoek laat zien dat vooral de verhoudingen (ratio’s) tussen waarden de sterkste voorspellers zijn.
🔍 Bij koolhydraatarm of keto eten stijgt HDL vaak langzaam maar gestaag. Ook dat is positief.
LDL – niet alles is wat het lijkt
LDL heeft een slechte reputatie, maar er zijn grote verschillen.
Er is LDL met grote, ‘gezonde’ deeltjes en LDL met kleine, schadelijke deeltjes (sdLDL). In een standaard bloedtest zie je dat verschil niet. En het LDL-getal op zichzelf zegt dus weinig.
🔍 Bij koolhydraatarm of keto eten zien we vaak een tijdelijke stijging van LDL. Dat kan komen door gewichtsverlies (vet uit je voorraad komt in je bloed) en is vaak een teken dat er juist meer grote, onschuldige LDL-deeltjes aanwezig zijn.
De kracht van ratio’s
Onderzoek laat zien dat bepaalde verhoudingen veel betrouwbaarder zijn om je risico op hart- en vaatziekten te voorspellen:
1️⃣ Triglyceriden/HDL
Bereken dit door je triglyceriden te delen door je HDL (beide in mmol/l).
-
Gezond: lager dan 2
-
Perfect: lager dan 1
🔍 Bij keto: vaak al na een paar maanden onder de 1.
2️⃣ Totaal cholesterol/HDL
Bereken dit door je totaal cholesterol te delen door je HDL.
-
Gezond: kleiner dan 5
-
Perfect: kleiner dan 4
🔍 Bij keto: vaak in enkele maanden onder de 4.
3️⃣ LDL/HDL
Bereken dit door je LDL te delen door je HDL.
-
Gezond: kleiner dan 3
-
Perfect: kleiner dan 2
🔍 Bij keto: deze ratio verbetert vaak snel, doordat HDL stijgt en triglyceriden dalen.
Conclusie
Stop met blindstaren op je totaal cholesterol. Kijk naar het hele plaatje, vergelijk met eerdere waarden en focus vooral op de ratio’s.
En ja, bij koolhydraatarm of ketogeen eten zie ik in de praktijk keer op keer dat deze ratio’s juist verbeteren.
