“Elektrolyten… wat zijn dat nou precies?”
Die vraag krijg ik vaak.
Elektrolyten zijn zouten en mineralen in je lichaam die een elektrische lading dragen.
Denk aan natrium, kalium, chloride en magnesium. Ze zitten in je bloed en rondom en ín je cellen.
Ze klinken technisch, maar hun functie is fundamenteel want zonder elektrolyten kunnen je cellen niet normaal functioneren.
Als cliënten bij mij starten met een programma worden deze waarden daarom altijd automatisch meegenomen in het bloedonderzoek, onderdeel van de orthomoleculaire aanpak die ik hanteer.
Maar benadruk ik ook altijd het belang van elektrolyten. Zeker als mijn cliënten ook ketogeen gaan eten.
Tijdens therapeutisch ketogeen eten is de inname van koolhydraten minimaal. En omdat koolhydraten vocht vasthouden plas je in het begin meer. En dan plas je ook meer elektrolyten uit.
Dus is het een zeer belangrijk onderwerp bij een kwetsbaar brein en ook bij medicatie die men vaak neemt.
Waarom elektrolyten zo belangrijk zijn.
Elke cel, en zeker brein en zenuwcellen, werken met elektrische signalen.
Die signalen zorgen ervoor dat:
- zenuwen prikkels kunnen doorgeven en kunnen communiceren,
- spieren kunnen ontspannen,
- het brein kan schakelen tussen actie en rust,
- het op peil houden van bloedvolume,
- stabiele zenuwgeleiding,
- het dempen van stresshormonen.
Je kunt het vergelijken met stroom in huis.
Zonder stabiele spanning gaan apparaten haperen, of slaan ze op hol.
Wat gebeurt er als die balans verstoord raakt
Bij een tekort of disbalans in elektrolyten:
- gaan zenuwen sneller en chaotischer vuren,
- wordt het stresssysteem actiever,
- krijgt het lichaam een onveilig-signaal.
Dat kan zich uiten als:
onrust, hartkloppingen, duizeligheid, vermoeidheid, benauwdheid en soms paniek.
Dat kan lijken op psychisch disfunctioneren maar is dus feitelijk een lichamelijke stressreactie.
Waarom voldoende zout soms juist rust geeft
Natrium (zout) is een van de belangrijkste elektrolyten buiten de cel.
Bij sommige mensen kan extra elektrolyten en met name natrium daarom snel verlichting geven.
Niet omdat zout “kalmeert”, maar omdat het de elektrische en circulatoire stabiliteit herstelt.
Denk ook maar aan het ziekenhuis; vrijwel iedereen die op de eerste hulp afdeling komt krijgt direct een zoutinfuus aangelegd.
Waarom zoutloos eten niet handig is.
Zout wordt vaak gezien als iets dat je moet beperken.
Maar volledige onthouding of strikte beperking kan dus zeer veel invloed hebben op hoe je je voelt.
Bij stress, bewerkte voeding, laaggradige ontstekingen, hormonale schommelingen, lage bloeddruk, veel drinken of medicatiegebruik kan het lichaam juist een instabiel elektrolyten nivo hebben. Het stresssysteem kan dan aanspringen.
Het gaat dus niet om veel of weinig, maar om voldoende en stabiel.
Elektrolyten en de stofwisseling van de cel
Elektrolyten zijn ook nodig voor de celstofwisseling:
- ze maken transport van voedingsstoffen mogelijk,
- ondersteunen enzymprocessen,
- helpen afvalstoffen afvoeren.
Als deze basis niet klopt, kan een cel zijn energie niet goed benutten,ongeacht hoe “gezond” iemand eet of leeft.
Normale bloedwaarden sluiten een functionele elektrolytenontregeling niet uit.
Reguliere bloedwaarden zijn momentopnames van het bloed, niet van de cellen.
Je kunt dus een instabiele elektrolytenbalans hebben terwijl de standaard labwaarden “binnen de referentie” vallen.
Redenen daarvoor zijn;
- Het lichaam houdt bloedwaarden zo lang mogelijk normaal, zelfs als cellen al onder druk staan.
- Elektrolyten kunnen sterk fluctueren door stress, eten, drinken, hormonen en medicatie. Een enkele meting kan precies op een “rustmoment” vallen.
- Veel drinken kan elektrolyten verdunnen zonder dat ze formeel “te laag” zijn.
- Wat voor het lab normaal is, kan voor iemands zenuwstelsel te laag zijn gezien zijn belasting, stressniveau of medicatiegebruik.
- De verhouding tussen natrium, kalium en magnesium kan ontregeld zijn terwijl elk afzonderlijk nog net binnen de referentie valt.
Je kunt dus duidelijke klachten hebben (onrust, paniek, vermoeidheid, hartkloppingen) zonder afwijkende standaard bloedwaarden.
Elektrolyten en medicatie
Bij sommige medicatie is elektrolytenbalans extra belangrijk.
Antidepressiva, antipsychotica en lithium zijn bekende voorbeelden.
Een verstoorde elektrolytenbalans kan:
- bijwerkingen versterken.
- onrust of verwardheid veroorzaken.
- klachten geven die lijken op verslechtering van het psychisch beeld terwijl de oorzaak soms lichamelijk is.
- een verhoging van medicatiespiegels zoals lithium geven zonder dat dit per se betekent dat de medicatie onveilig is of direct moet worden aangepast.
Daarom werk ik waar nodig samen met de behandelaar.
Niet om direct aan medicatie te sleutelen, maar om eerst te kijken of de basis klopt.
Regelmatig blijkt dat herstel van die basis al rust en stabiliteit geeft zonder dat medicatie aangepast hoeft te worden.
Tot slot
Een brein kan niet herstellen in een lichaam dat elektrofysiologisch instabiel is.
Daarom zijn elektrolyten in mijn werk geen detail, maar een randvoorwaarde.
